Mikołaj Dauksza

The Missing Canvas aktywnie poszukuje oryginalnego egzemplarza Postilla Catholicka Mikołaja Daukszy (Mikalojus Daukša), wydanej w Wilnie w 1599 roku. To jedna z najważniejszych książek w historii wczesnego drukarstwa litewskiego i jedno z fundamentalnych dzieł języka litewskiego powstałych w Wielkim Księstwie Litewskim.

Daukša był duchownym katolickim, humanistą i jedną z najważniejszych postaci w kształtowaniu litewskiej kultury piśmienniczej. Urodził się w okolicach Kiejdan między 1527 a 1538 rokiem, działał w diecezji żmudzkiej i zmarł w 1613 roku. Był człowiekiem szeroko wykształconym, znał kilka języków i posiadał znaczący księgozbiór.

Postilla Catholicka jest litewskim przekładem mniejszej postylli polskiego jezuity i teologa Jakuba Wujka. Obszerny tom ukazał się w Wilnie w 1599 roku w drukarni Akademii Towarzystwa Jezusowego. Cztery lata wcześniej ta sama oficyna wydała Katechizmas Daukšy z 1595 roku — najstarszą zachowaną książkę w języku litewskim wydrukowaną na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Dlaczego ta książka jest tak ważna

Znaczenie Postilla Catholicka wykracza daleko poza historię religijnego druku. W tomie znalazła się słynna Prakalba į malonųjį skaitytoją — „Przedmowa do łaskawego czytelnika”. Napisana po polsku, stanowi obronę języka ojczystego i podkreśla jego znaczenie dla tożsamości, jedności i życia publicznego narodu. Tekst ten należy dziś do najważniejszych wypowiedzi w historii kultury litewskiej.

Sam przekład Daukšy miał również duże znaczenie dla rozwoju litewskiego języka pisanego. Bogactwo słownictwa, styl i rozmiar dzieła czynią z niego jeden z podstawowych zabytków litewskiej literatury XVI wieku.

Wyjątkowo rzadki druk wileński

Do naszych czasów zachowała się jedynie niewielka liczba oryginalnych egzemplarzy, skoncentrowanych przede wszystkim w najważniejszych zbiorach litewskich oraz w Bibliotece Watykańskiej. Publikowane źródła nie są całkowicie zgodne co do dokładnej liczby, częściowo ze względu na egzemplarze niekompletne i różnice katalogowe, jednak rzadkość wydania z 1599 roku nie budzi wątpliwości.

Dlatego każdy dotychczas nieodnotowany egzemplarz, większy fragment lub stary egzemplarz zachowany w rękach prywatnych miałby szczególne znaczenie. Dodatkową wartość mogą stanowić dawne oprawy, zapiski własnościowe i proweniencja rodzinna, kościelna lub arystokratyczna.

Czego poszukujemy

Naszym głównym celem jest oryginalne wileńskie wydanie Postilla Catholicka z 1599 roku. Interesują nas egzemplarze kompletne i prawie kompletne, egzemplarze niekompletne, większe partie tekstu, pojedyncze karty oraz fragmenty. Szczególnie interesujące są dawne oprawy, notatki rękopiśmienne, wpisy własnościowe, ekslibrisy, pieczęcie i dobrze udokumentowana proweniencja.

Chętnie nawiążemy kontakt w sprawie egzemplarzy zachowanych w kolekcjach prywatnych, dawnych bibliotekach rodzinnych i kościelnych, a także w zbiorach poza Litwą, które nie zostały dotąd w pełni opisane w literaturze.

Za ważny oryginalny egzemplarz o dobrej proweniencji jesteśmy gotowi złożyć poważną i konkurencyjną ofertę zakupu. Rozważymy również istotne egzemplarze niekompletne i fragmenty. Kontakt może być szybki, dyskretny i w pełni poufny.

Inne materiały związane z Daukšą

Interesują nas również informacje o nieznanym egzemplarzu, fragmencie lub dawnej proweniencji Katechizmas Daukšy z 1595 roku. Obecnie znany jest tylko jeden kompletny egzemplarz tego wydania, przechowywany w Bibliotece Uniwersytetu Wileńskiego.

Poufny kontakt

Jeżeli posiadają Państwo oryginalną książkę Daukšy, fragment, pojedynczą kartę lub wiedzą o takim obiekcie, prosimy o kontakt. Zdjęcia karty tytułowej, oprawy, inskrypcji, znaków własnościowych oraz informacje o historii kolekcji są bardzo pomocne przy wstępnej ocenie. Informacje są cenne również wtedy, gdy właściciel nie rozważa obecnie sprzedaży.